Skansen
jakich mało
Muzeum Budownictwa
Ludowego - Park Etnograficzny w Olsztynku
www.muzeumolsztynek.com.pl
TEKST: ŁUKASZ DOBRZYŃSKI ZDJĘCIA: ARCHIWUM
Skansen znajduje się na
skraju miasta Olsztynek na skrzyżowaniu drogi krajowej E-7 Warszawa-Gdańsk i drogi nr 51
zmierzającej przez Stawigudę do Olsztyna. Umiejscowiony na skraju Mazur, tuż przy
granicy z Warmią, skansen prezentuje budowle z Mazur, Powiśla oraz z tak zwanej Pruskiej
Litwy. Jest jednym z największych tego rodzaju muzeów w Europie. Skansen ten
charakteryzuje region z jego pejzażem, architekturą a nawet zwierzętami. Muzeum to wraz
z zabytkowymi budowlami architektury drewnianej zajmuje powierzchnię prawie 100 ha.
Planując wycieczkę należy być przygotowanym na dłuższy
spacer i obejrzenie przeszło pół setki z okładem zgromadzonych tu regionalnych
budowli. A w każdej z nich znajdziemy sporo oryginalnych sprzętów domowych, wiejskich
mebli i strojów z dawnych lat.
Trochę historii
Od 1909 roku repliki budowli gromadzono w Królewcu! Pierwsze
muzeum powstało z inicjatywy Prowincjonalnego Konserwatora Zabytków - Richarda
Dethlefsena. A Królewiecki Park Etnograficzny Dorfmuseum otwarto dla zwiedzających w
1913 roku. Początkowo gromadzono wyłącznie rekonstrukcje budowli typowych dla Prus
Wschodnich. W latach 1938-40 w czasie trwania wojennej zawieruchy, rozpoczęto przenosiny
obiektów muzealnych z Królewca do Olsztynka. Z uwagi na zmasowane naloty dywanowe
aliantów na Królewiec w starej siedzibie nie przetrwałyby zbyt długo. Dodatkowo nazwę
miasta zmieniono na Kaliningrad, który po 1945 roku znalazł się poza granicami naszego
kraju.
Dzisiaj trudno rozróżnić królewieckie kopie od obiektów
oryginalnych. Kopie przez ponad stulecie zyskały nie tylko stosowną patynę, ale i
doskonale upodobniły się do oryginalnych chałup i całych zagród. Omszałe,
poczerniałe budynki tworzą razem sielską, spokojną wieś, żyjącą jakby własnym
cichym rytmem. Wnętrza starych chałup wyglądają jakby przed chwilą zostały
opuszczone przez gospodarzy, którzy udali się do pracy w polu. Wnętrza obiektów
wypełniają ekspozycje prezentujące codzienną kulturę, pracę, obyczaje i tradycję
ówczesnych mieszkańców.
Oprócz zagród i chat, eksponowane są tu wszystkie możliwe wiejskie zakłady
przemysłowe: kuźnia, stolarnia, olejarnia, warsztat szewski, garncarski i tkacki, młyn
oraz wiatraki. Jak to we wsi, pośrodku placu stoi kościół o zadziwiająco bogatej
wewnętrznej polichromii. Mimo upływu lat co niedziela odbywają się w nim msze, wesela
oraz chrzciny. Wszędzie słychać odgłosy wiejskiego inwentarza. Zadbano o to, aby
zwiedzający poczuli się jakby cofnięto czas. Skansen pachnie starą wsią. A obecność
zwierząt dopełnia tego sielskiego widoku.
Żywy inwentarz
W Muzeum eksponowane są rodzime gatunki i rasy zwierząt. Tomasz
Olędzki specjalista ds. rolnych, hodowli i ekspozycji zwierząt, prowadzi lekcje z
dziećmi i młodzieżą jak i szkolenia wśród rolników. Hodowane zwierzęta są
reprezentantami kilkunastu gatunków jak bydło - np. krowy czarno-białe. Drób
reprezentuje: gęś kubańska, kaczka piżmowa, indyk domowy, perlica zwyczajna i kury
rasy: zielononóżka kuropatwiana, gołoszyjka polska, liliput polski, czubatka
staropolska (czubatka dworska). Konie to rasy: konik polski oraz polski koń zimnokrwisty
w typie sztumskim. Jest tutaj także koza alpejska i kozy mieszane. Są także króliki
rasy: czarny podpalany oraz francuski baran niebieski - srokaty a także owce i barany
rasy skuddy.
Wszystkie zwierzęta są przedstawicielami unikatowych i
ginących ras. Ich obecność w skansenie stanowi podstawę dla ciekawych zajęć
edukacyjnych. Zajęcia praktyczne stanowią niebywałą atrakcję dla dzieci i młodzieży
szkolnej i pozwalają w łatwy i przyjemny sposób dowiedzieć się wiele o zwierzętach.
Spacer po skansenie
Znajdujące się w obrębie skansenu pola i łąki mienią się
polnymi kwiatami, wiosną kwitnącymi drzewkami owocowymi, tak jakby życie toczyło się
bez ustanku. Jak w każdej wsi jest tutaj malowniczo położony staw z małym pomostem,
gdzie gospodynie prały ubrania a wiejska dzieciarnia w wolnych chwilach kąpała się w
letnie, ciepłe wieczory. Na przybyszy czeka też licząca dwa stulecia z okładem karczma
z wędzonymi rybami, a także pyzami wileńskimi, których recepturę przywieźli
powojenni mieszkańcy Warmii i Mazur.
W sąsiedztwie karczmy stoi pochodzący z początku XX wieku
malowany wóz cygański. Tuż obok znajduje się wóz strażacki a w oddzielnym budynku
zgromadzono zabytkowe, specjalistyczne jak na owe czasy, wyposażenie drużyny strażaków,
z bogatą kolekcją hełmów, sikawek, bosaków i drabin.
Kilka lat temu archeolodzy odkryli w skansenie na "Górze Czarownic" ślady osadnictwa
z V wieku p.n.e. (epoka żelaza), a miłośnicy starodawnych Prusów, pierwszych mieszkańców
tych ziem, dokonują rekonstrukcji pruskiej osady.
Imprezy plenerowe
Co roku na terenie skansenu odbywają się przeróżne imprezy
plenerowe.
Wiosną na przednówku i jesienią w okresie dożynek
oragnaizowane są w Targi Chłopskie. Jak to dawniej bywało, na targu rolnicy sprzedają
swoje zbiory, rzemieślnicy kosze, grabie, garnki i inne sprzęty przydatne w gospodarce,
a artyści ludowi - swoje rzeźby i wyroby ludowe. Gospodynie wiejskie chwalą się
swoimi recepturami, domowymi smakołykami w postaci, ciast, chlebów, mięs, wędlin i
domowych przetworów. Pszczelarze przywożą miód, świece i wyroby z propolisu. Nie
brakuje ozdób z drewna, suszonych kwiatów, traw, piszczałek i barwnie malowanych
glinianych kogutków. Ku uciesze najmłodszych napotkać tu można ogrom drewnianych
zabawek, kołatek, kołowrotków i ręcznie malowanych ptaszków.
Z roku na rok przybywa nowości i imprez. 15 sierpnia po
raz pierwszy w historii skansenu odbędzie się Święto Ziół - bardzo ważne
dla rolników Święto Matki Boskiej Zielnej.
W skansenie działa również Regionalna Galeria Sztuki Ludowej. Można tutaj kupić
najlepsze dzieła współczesnych artystów ludowych. Działa też Galeria Skansenu, w której
wystawiane są prace współczesnych malarzy - amatorów i profesjonalistów.
KALENDARZ IMPREZ W SKANSENIE NA ROK 2010
LIPIEC:
3 lipca: Śmiech pod strzechą w Skansenie - II Festiwal Kabaretów
Wiejskich o Laur Don Kichota
11 lipca: Dni Olsztynka - festyn w skansenie
25 lipca: Folk w Skansenie - przegląd folkowych zespołów muzycznych
SIERPIEŃ:
8 sierpnia: Nocne ETNOgranie - koncert w nocnej scenerii skansenu (od
godz. 20.00)
9-15 sierpnia: Festiwal Bałtyjski - w kręgu kultury Prusów
15 sierpnia: Święto Ziół - festyn ludowy
21 sierpnia: Rybka na ludowo - kiermasz rozmaitości rybnych
WRZESIEŃ:
4-5 września: VII Targi Chłopskie
Europejskie Dni Dziedzictwa
12 września: Gminne dożynki
23 września: Olsztyńskie Dni Nauki - "Jak to z lnem było"
PAŹDZIERNIK:
3 października: Niedziela w Skansenie - Smaki ziemniaka
GRUDZIEŃ:
19 grudnia: Jarmark Wigilijny
Więcej informacji:
MUZEUM BUDOWNICTWA LUDOWEGO
PARK ETNOGRAFICZNY W OLSZTYNKU
ul. Sportowa 21
11-015 Olsztynek
Telefon 89 519-21-64
www.muzeumolsztynek.com.pl
sekretariat@muzeumolsztynek.com.pl
Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego:
telefon 89 519-15-42
bort@muzeumolsztynek.com.pl
Muzeum czynne jest od 15 kwietnia do 31 października.
<<< powrót do strony głównej |
